تبلیغات
زیست شناسی - اندام های حسی

انسان ها دارای پنج اندام حسی به نام چشم، گوش، بینی، زبان و پوست هستند. تمام اندام های حسی به جز پوست كه در سطح بدن قرارگرفته، در سر قرار گرفته اند.

دیدن:
بیشتر اطلاعاتی كه ما از دنیای اطراف خود به دست می آوریم از راه بینایی است. در داخل پرده درونی چشم ( ساختمان بینایی ما) سلول های عصبی ویژه ای وجود دارد كه در مقابل نور حساس هستند پیامی كه این سلول ها به مخ می فرستد باعث می شود كه نور، رنگ و شكل اشیاء را تشخیص بدهیم.
نزدیك بینی و دوربینی:
چشم شما زمانی خوب می بیند كه تصویر بر روی پرده حساس پشت آن تشكیل شود. در بعضی از افراد، تصویر اجسام به طور كاملاً واضح در روی پرده حساس چشم تشكیل نمی شود. اگر این افراد فقط نزدیك را خوب ببینند به آنها نزدیك بین گفته می شود بعضی دیگر هم اجسام دور را خوب می بینند و به آنها دوربین گفته می شود.
با استفاده از عدسی های مخصوص می توان هر دو عیب را برطرف كرد.

علامت نزدیك بینی و دوربینی چیست؟
بیشتر نزدیك بینی و دوربینی ها ارثی هستند. بیشتر عیب های بینایی به تدریج و بسیار آرام ایجاد می شوند. بعضی دانش آموزان در سر كلاس درس مشكل بینایی دارند كه باید توسط متخصصین بینایی برطرف گردد.


مراقبت از چشم ها:
برای مراقبت از چشم باید به این نكات توجه كرد:
1- در هنگام مطالعه از نور بسیار زیاد یا كم پرهیز كنید
2- در روزهای تابستان یا روزهای برفی زمستان از عینك آفتابی استفاده كنید.
3- در هنگام كار با ابزار خطرناك از عینك ایمنی استفاده كنید.
4- اگر گرد و خاك یا چیزی وارد چشم شما شد، پلك ها را با دست نمالید، از یك بزرگ تر كمك بخواهید.

شنیدن:
گوش نیز ارتباط ما را با دنیای اطراف برقرار می كند. داشتن گوش های سالم برای یادگیری بهتر و ایمنی لازم است.
چگونه می شنویم؟
هر چیزی كه صدا ایجاد می كند، باعث لرزش هوا می شود. در همه طرف پخش می شود و قسمتی از آن به گوش می رسد. ذرات در حالت لرزش هوا، به پرده گوش برخورد می كنند. این پرده در انتهای سوراخ گوش قرار گرفته است. لرزش هوا پرده ی نازك و پهن گوش را می لرزاند. لرزش پرده گوش به قسمت حلزون مانندی كه در داخل سر قرار گرفته است می رسد. در این قسمت، ابتدای رشته های عصبی ویژه ای وجود دارد كه به مخ می روند و پیام شنوایی را به آن می رسانند.

عیب های گوش:
بعضی افراد بعضی صداها را نمی شنوند و گفته می شود گوش آنها سنگین است. سنگینی گوش ممكن است موقتی باشد و علت آن جمع شدن مواد ترشحی درون سوراخ گوش بر روی پرده انتهای آن است. پزشك می تواند گوش را به آسانی شست و شو بدهد و این مواد را بردارد. اگر صدای شدیدی به وجود آید ممكن است پرده آن را پاره كند بعضی صداهای معمولی به گوش آسیب می رسانند. كارگران كه با ماشین آلات پر سر و صدا كار می كنند، دچار ناراحتی شنوایی می شوند.

تشخیص ناراحتی های شنوایی با كمك دستگاه شنوایی سنجی صورت می گیرد.به این نكات دقت كنید:
1- گوش ها را تمییز كنید
2- هرگز چیز نوك تیز وارد گوش نكنید.
3- هرگز در گوش كسی داد نزنید
4- هرگز با دست یا كتاب یا چیز دیگر به گوش كسی ضربه نزنید.


بوییدن و چشیدن:
زبان و بینی دو اندامی هستند كه از نظر احساس، بو و مزه شبیه هم عمل می كنند. در هر دو اندام رشته های عصبی وجود دارد كه نسبت به مولكول های مواد بو دار و مزه دار، حساس است. البته برای اینكه بوی چیزی حس شود مولكول های آن باید همراه هوا به بالای بینی برسند. برای حس كردن یك مزه خوراكی، لازم است مولكول های آن در آب دهان حل شوند. به همین علت، مزه غذایی كه با قاشق وارد دهان می شود را احساس می كنیم اما خود قاشق مزه ندارد.

لمس كردن:
پوست بدن، كارهای متفاوتی انجام می دهد، یكی از این كارها، حس كردن گرمی، سردی، زبری، نرمی، فشار و درد است. پوست رشته های عصبی فراوان دارد كه هر كدام از آنها كار ویژه ای انجام می دهند. پوست عضو مهمی است كه چند كار مهم دیگر را هم انجام می دهد.